مهد قالی جهان کجاست؟

هنر فرش بافی از جمله هنرهای ایرانی با سابقه بسیار زیاد در کشور ما است و ایران مهد قالی جهان شناخته می شود . در مناطق بسیاری از کشور ما ، اقوام مختلفی به بافت فرش ، قالی ، گلیم و انواع مصنوعات بافتی مشغول هستند و علاوه بر به نمایش گذاشتن هنر والای بافندگی و خلق طرح ­های متفاوت در بافت آن ، از این صنعت در حد قابل قبولی درآمد زایی و ثروت اندوزی نیز می کنند.

قوم های ایرانی که در این هنر تخصص و مهارت دارند بسیار گسترده هستند اما از مهم ترین مراکز فعال در زمینه تولید فرش و قالی و این هنر دیرینه می توان به شهرهای اصفهان ، کاشان ، تبریز ، مشهد و برخی شهرهای خراسان شمالی اشاره کرد.

ایران ، مهد قالی جهان

هنر فرش بافی ایران در بسیاری از کشورهای جهان شناخته شده است و مردمان بسیاری در سراسر جهان ، ایران را به عنوان مهد قالی جهان می شناسند. طرح و نقش فرش ها و قالی های ایرانی در جهان منحصر به فرد هستند و این امر در کنار کیفیت بالای بافت فرش ها ، عاملی کلیدی در در محبوبیت فرش و قالی ایرانی به شمار می آید.

این طرح و نقش های زیبا هر کدام معرف بخشی از فرهنگ غنی مردمان سرزمین ما هستند. همچنین بافنده های ایرانی از جمله متخصص ترین و حرفه ای ترین افراد در این زمینه هستند که این خود موجب افزایش کیفیت بافت در فرش های ایرانی است.

لازم به ذکر است با اینکه شهر های بسیاری در مناطق مختلف کشور به بافت فرش شهره هستند اما مهم ترین مرکز بافت قالی و فرش در کشور ما شهر کاشان است که این صنعت بیشتر به صورت ماشینی در این شهر رواج دارد.

چرا فرش ایرانی محبوب است؟

امروزه محبوبیت و شهرت فرش و قالی ایرانی بر کسی پوشیده نیست و در بسیاری از نقاط جهان می توانید ردپایی از این هنر ماندگار و اصیل دستان هنرمندان ایرانی را مشاهده کنید. هر انسان صاحب ذوق و قریحه ای که شاهد طرح و نقش های زیبا و پررنگ و لعاب این فرش ها باشد بعید است که برای خرید یکی از آن ها حتی برای استفاده زینتی ترغیب نشده باشد.

فرش های ایرانی علاوه بر استفاده در کف تالارها و خانه های ما ایرانیان و مردمان بسیاری از سراسر دنیا برای والا شمردن این اثر هنری به صورت تابلو فرش های زیبا نیز پرطرفدار بوده و مورد استفاده قرار می گیرند. طبق نظرات کارشناسان این حوزه تاریخ هنر فرش و بافندگی که مهد قالی جهان در قاره آسیا و کشورهای ایران و ترکستان بوده به پیش از میلاد مسیح بازمی گردد و سابقه ای دیرینه دارد.

البته لازم به ذکر است که این صنعت در کشورهایی مانند ترکیه ، افغانستان ، اسپانیا ، چین ، مصر و چند کشور دیگر نیز زمانی رواج داشته است؛ اما این ایرانیان هستند که این هنر اصیل را به نام خود ثبت کرده اند و قالبافی به عنوان هنر خاص مردم ایران زمین شناخته می شود. همچنین نیاز به ذکر است کهن ترین و قدیمی ترین فرش دستباف موجود در جهان فرشی ایرانی به نام پازیریک است که طبق بررسی های انجام  شده در دوره هخامنشیان در مهد قالی جهان بافته شده است.

یکی از دلایلی که ایران را به عنوان مهد قالی جهان مطرح کرده است، طرح و نقش منحصر به فرد و چشم نواز آن است. رنگ هایی که در فرش و قالی های ایرانی مورد استفاده قرار می گیرد بسیار متنوع و زنده بوده و همین عامل در ایجاد این شهرت بسیار مؤثر است.

در بسیاری مناطق ایران رنگ هایی که برای بافت فرش مورد استفاده قرار می گیرد رنگ های طبیعی هستند و کیفیت بالایی دارند. این رنگ ها در نقشه های فرش و قالی های ایرانی با هارمونی خاصی کنار یکدیگر قرار می گیرند که همین مورد منجر به چشم نواز شدن این طرح و نقش ها و آرامش بخش بودن آن ها می شود.

همچنین فرش ایرانی در ابعاد متفاوت و متنوعی بافته می شود که این مسئله دست خریداران را برای خرید این هنر نفیس باز می گذارد و محبوبیت آن را دوچندان می کند.

فرش های مناطق مختلف ایران

فرش ها در منطق مختلف کشور تمایزاتی در بافت با یکدیگر دارند و فرش هر شهر با شهر دیگر تفاوت ها و شباهت هایی دارد. یکی از بیشترین موارد اختلافی که در فرش و قالی های مناطق و شهرهای مختلف وجود دارد، نقشه و طرح و همچنین رنگ های استفاده شده در آن است، به صورتی که بسیاری از کارشناسان فرش می توانند با دیدن طرح و نقشه ی بافت منطقه و شهری که فرش یا قالی به آن تعلق دارد را تعیین کند.

همچنین برخی مناطق در نوع بافت و گره زنی فرش تفاوت هایی دارند و به این صورت می توان بافت های آن ها را از یکدیگر تمییز داد. پشم مورد استفاده در بافت فرش ها نیز گاهی با یکدیگر متفاوت هستند. برای مثال فرش و قالی هایی که در شهر تبریز و مناطق اطراف آن بافته می شوند تفاوت های عمده ای با فرش های بافته شده در مناطق دیگر کشور از جمله اصفهان و کرمان دارند.

بیشترین تمایز فرش بافت تبریز با مناطق دیگر در طرح نقشه ی آن و متریال مورد استفاده در آن است. این تمایزات در اکثر موارد به دلیل وجود فرهنگ های متفاوت و شرایط اقلیمی و جغرافیایی مختلف در مناطق کشور ماست.

همچنین کارخانه های فرش بافی بسیاری در ایران وجود دارد که سال هاست به بافت فرش مشغول اند، بسیاری از این تولیدی ها در شهر کاشان قرار دارند و از دیگر شهرهای سردمدار در بافت فرش ماشینی می توان به شهرهای یزد ، اصفهان و مشهد اشاره کرد. صادرات فرش ایران یکی از محل های ارزآوری کشور است و رونق بسیاری دارد.

بافت فرش ماشینی در مهد قالی جهان ما از دهه 40 سابقه دارد. در اوایل این صنعت مخالفت های بسیاری با این مسئله انجام شد و افراد زیادی از آسیب دیدن هنر فرش و قالی دست باف ترس و هراس داشتند، اما پس از رونق گرفتن این صنعت که پایه گذاری آن در شهر کاشان (که اکنون به عنوان مهد قالی ایران و جهان شناخته می شود) بود و درامد زیادی که از این بخش ایجاد شد نظر سرمایه گذاران را به خود جلب نمود.

این مسئله روز به روز به افزایش تعداد کارخانه ها و تولیدی های فرش در کاشان و آران و بیدگل منجر شد و امروزه این دو شهر به عنوان قطب فرش ماشینی کشور شناخته می شوند.

جمع بندی

ایران یکی از مهم ترین کشورهای جهان در صنعت فرش و قالی است که از آن به عنوان مهد قالی جهان یاد می شود و شهرها و مناطق بسیاری در کشور ما به این هنر اصیل می پردازند. کاشان را می توان یکی از شهرهای مهم فرش بافی ایران در نظر گرفت. فرش ایرانی در بسیاری نقاط جهان شناخته شده است و محبوبیت بسیاری دارد.